बेलायती राजपरिवारका सदस्य ह्यारी र उनकी पत्नी मेगन ६ वर्षअघि अमेरिका गएका थिए। राजपरिवारको बन्धन, दरबारको अनुशासन र बेलायती सञ्चारमाध्यमको तीखो निगरानीबाट टाढा जान चाहन्थे उनीहरू।
उनीहरूको सपना थियो— राजदरबारबाट स्वतन्त्र जीवन। आफ्नै कमाइ। आफ्नै काम। अनि आफ्ना सन्तानलाई दरबार र सञ्चार माध्यमको लगातार निगरानीबाट टाढा राख्ने स्वतन्त्रता।
त्यसका लागि उनीहरूले संसारको मनोरञ्जन उद्योगको केन्द्र अमेरिकाको क्यालिफोर्निया रोजे।
उनीहरूले ६ वर्ष त्यहीँ बिताए।
तर बेलायती राजकुमार ह्यारी र हलिउड अभिनेत्री समेत रहेकी मेगनले अमेरिकामा खोजेको सपना पूरा भएन। उनीहरू अमेरिकामा नटिक्ने भए। अनि बेलायत फर्किने निर्णय गरे।
उनीहरू यही महिना ७ वर्षीय छोरा आर्ची र ५ वर्षीया छोरी लिलिबेटसहित बेलायत सर्दैछन्। छोराछोरी सेप्टेम्बरदेखि बेलायतमै पढ्ने छन्।
बेलायत फर्किए पनि यो ह्यारी र मेगनको राजकीय जीवनमा फिर्ती भने होइन। रोयटर्स र एसोसिएटेड प्रेसका अनुसार उनीहरू लन्डनबाहिर निजी घरमा बस्नेछन्। कुनै राजदरबारमा बस्ने छैनन्। फेरि कामकाजी राजपरिवारका सदस्य पनि बन्ने छैनन्।
उनीहरूको फिर्तीले एउटा प्रश्न जन्माएको छ— अमेरिकामा उनीहरूले देखेको सपना किन टिकेन?
त्यसअघि उनीहरू किन बेलायत छाडेर अमेरिका गएका थिए भन्ने पृष्ठभूमि हेरौं।
सन् २०१८ मा ह्यारी र अमेरिकी अभिनेत्री मेगनको विवाह हुँदा बेलायती राजपरिवारमा उत्साह थियो। तर दुई वर्ष नबित्दै पारिवारिक सम्बन्धमा दरार देखिन थाल्यो।
ह्यारी र मेगनलाई विशेषगरी बेलायती ट्याब्लोइड प्रेसले सताइरह्यो। निजी जीवनमा दखल दिनेमा बेलायती ट्याब्लोइड प्रेस 'कुख्यात' मानिन्छ। मेगनबारे उसले लगातार समाचार, टिप्पणी लेख्यो। उनको जीवनमाथि बेलायती ट्याब्लोइडले यसरी लगातार हस्तक्षेप गरेपछि ह्यारी आक्रोशित बने।
उनीहरूले बेलायत छाड्नु पछाडि ट्याब्लोइड प्रेस मात्र कारण थिएन। राजपरिवारसँग बिस्तारै बढ्दै गएको दुरी पनि थियो।
सन् २०२१ मा अमेरिकी टेलिभिजन प्रस्तोता जेम्स कोर्डेनसँगको अन्तर्वार्तामा ह्यारीले परिवारलाई बेलायतबाट निकाल्नै पर्ने अवस्था आएको बताए।
त्यही वर्ष ओपरा विन्फ्रेसँगको चर्चित अन्तर्वार्तामा उनले अर्को कारण पनि जोडे।
उनले छोटो वाक्यमा भने— पारिवारिक सहयोग र बुझाइको अभाव।
मेगनले उक्त अन्तर्वार्तामा आफू मानसिक रूपमा अत्यन्त कठिन अवस्थामा पुगेको बताइन्। आर्ची जन्मिनुअघि राजपरिवारका एक सदस्यले बच्चाको छालाको रङ कति गाढा होला भन्ने चासो राखेको आरोप पनि लगाइन्।
दरबारसँगको मनमुटाव र चित्त दुखाइबारे उनले पहिलो पटक यति प्रस्ट रूपमा बोलेकी थिइन्।
बकिङ्घम प्यालेसले ती आरोप गम्भीर भएको बतायो।
तर तत्कालीन महारानी एलिजाबेथले जारी गरेको वक्तव्यमा भनिन्— घटनाबारे सबैको व्याख्या एउटै नहुन सक्छ।
त्यसैले ह्यारी र मेगनले अमेरिकामा खोजेको कुरा गोपनीयता र आर्थिक स्वतन्त्रता मात्र थिएन। उनीहरू राजपरिवारबाट अलग आफ्नै पहिचान बनाउन चाहन्थे।
उनीहरूको सुरूआत शानदार भयो।
क्यालिफोर्नियाको मोन्टेसिटोमा उनीहरूले एउटा शानदार घर किने। त्यसको मूल्य अन्तर्राष्ट्रिय सञ्चारमाध्यमले करिब १ करोड ४७ लाख अमेरिकी डलर बताएका छन्।
उनीहरूले नेटफ्लिक्ससँग डकुमेन्ट्री निर्माणको ठूलो सम्झौता गरे। स्पोटिफाईसँग पोडकास्ट सम्झौता गरे। ह्यारीले आत्मकथा 'स्पेयर' लेखे। मेगनले व्यवसाय सुरू गरिन्। आफ्नो कम्पनी आर्चवेल मार्फत विभिन्न सामाजिक र सञ्चार परियोजनाहरू अघि बढाए।
अमेरिकाले उनीहरूलाई बेलायतको राजदरबारमा सम्भव नभएको एउटा ठूलो स्वतन्त्रता दियो— आफ्नो कथा आफै भन्ने स्वतन्त्रता।
सुरूका उनीहरूका केही काम निकै सफल भए।
ह्यारी र मेगनको नेटफ्लिक्स वृत्तचित्रले ठूलो दर्शक पायो। स्पेयर विश्वव्यापी 'बेस्टसेलर' बन्यो। ओपरा विन्फ्रेसँगको अन्तर्वार्ताले संसारभर चर्चा पायो।
उनीहरूले राजपरिवारबाट बाहिरिएर पनि पैसा कमाउन र विश्वव्यापी चासो कायम राख्न सकिन्छ भन्ने देखे। अरूलाई प्रमाणित गरे।
ह्यारी र मेगनले राजकीय खर्चबाट बाहिरिएपछि आफ्नो जीवनशैली आफै धान्नुपर्ने थियो। त्यसका लागि उनीहरू तयार पनि थिए। त्यसैले नेटफ्लिक्स, स्पोटिफाई, पुस्तक, व्यवसाय र सार्वजनिक उपस्थितिबाट हुने आम्दानी उनीहरूका लागि प्रतिष्ठाको मात्र होइन, आर्थिक आवश्यकताको विषय पनि थियो।
बेलायतको राजपरिवार धेरै लामो टिकेको इतिहास छ। त्यसमा एउटा स्थायित्व छ। व्यवसाय भने फरक कुरा हो। व्यवसाय भनेकै अनिश्चय हो। अनिश्चितता हो। ह्यारी र मेगनको सुरूको उत्साह पनि लामो समयसम्म टिकेन।
स्पोटिफाईसँगको मेगनको पोडकास्ट सम्झौता एक सिजनपछि सकियो। नेटफ्लिक्सका सबै कार्यक्रम सफल भएनन्। मेगनको 'लाइफस्टाइल' कार्यक्रम तेस्रो सिजनका लागि नवीकरण भएन।
रोयटर्सले उनीहरूको अमेरिकी मिडिया यात्राको परिणामलाई 'मिश्रित' भनेको छ।
हलिउड प्रकाशन 'डेडलाइन' का कार्यकारी सम्पादक डोमिनिक प्याटनले रोयटर्ससँग भने, 'उनीहरूले अमेरिकामा खोजेको सुपरस्टार हैसियत हासिल गर्न सकेनन्।'
अमेरिकामा उनीहरूले आर्थिक स्वतन्त्रता पाए। ठूलो पैसा कमाए। आफ्नै संस्था र व्यवसाय बनाए। तर पनि उनीहरूले कल्पना गरेको निरन्तर सफल विश्वव्यापी मिडिया साम्राज्य बनेन।
राजपरिवारको संस्थागत सुरक्षा छाडेर ह्यारी र मेगनले आफ्नो नामको 'ब्रान्ड' परीक्षण गरेका थिए। सुरूमा ब्रान्ड राम्रोसँग बिक्यो। तर समयसँगै त्यो ब्रान्डले सुरूको जस्तो जिज्ञासा कायम राख्न सकेन।
ब्रान्ड र व्यवसायको अनिश्चितता भनेकै त्यही हो।
एउटा विरोधाभासले उनीहरूलाई सुरूदेखि नै पछ्यायो पनि।
उनीहरूले राजपरिवारबाट स्वतन्त्र हुन बेलायत छाडेका थिए। तर अमेरिकामा उनीहरूको सबैभन्दा धेरै बिक्ने कथा फेरि त्यही राजपरिवार बन्यो।
ओपरासँगको अन्तर्वार्ता राजपरिवारबारे थियो। नेटफ्लिक्स वृत्तचित्रको आकर्षण पनि राजपरिवारसँगको संघर्ष थियो। किताब स्पेयरको सबभन्दा ठूलो 'सेलिङ प्वाइन्ट' पनि ह्यारीको दरबारभित्रको कथा थियो।
सुरूमा उनीहरूले जति धेरै राजपरिवारबारे बोले, उति सामग्री बिक्यो।
जति बोल्दै गए, त्यो कथा त्यति नै पुरानो हुँदै गयो।
अन्ततः त्यसको 'चार्म' सकियो।
अनि उनीहरूले बोलेका कतिपय कुराले बेलायती राजदरबारसँग उनीहरूको दुरी बढाउँदै लग्यो। उनीहरू घर फर्किने बाटो पनि त्यसले साँघुरो बनाउँदै लग्यो।
यी सबैका बाबजुद उनीहरूले अमेरिका गएको ६ वर्षपछि बेलायत फर्किने निर्णय गरेका छन्।
किन फर्किँदैछन् ह्यारी र मेगन?
त्यसको यकिन उत्तर छैन। उनीहरूले पनि त्यसबारे विस्तृतमा केही भनेका छैनन्।
उनीहरू निकट व्यक्तिहरू र सञ्चार माध्यमले उनीहरूको घरफिर्तीपछि तीन कारण आकलन गरेका छन्।
पहिलो— सन्तान।
आर्ची र लिलिबेट बेलायतमा पढ्नेछन्। ह्यारीले आफ्ना सन्तान बेलायतसँग जोडिऊन् र आफ्ना हजुरबुबा चार्ल्ससहित पुर्खालाई चिनून् भन्ने इच्छा पहिले पनि व्यक्त गरेका थिए। सायद उमेर र परिस्थितिसँगै उनको त्यो इच्छा बलियो हुँदै गएको हुन सक्छ।
दोस्रो— बुबा।
राजा चार्ल्स क्यान्सरका बिरामी छन्। उनको उपचार जारी छ र उनी राजकीय जिम्मेवारीमा सक्रिय छन्। ह्यारीले सन् २०२५ मा परिवारसँग मेलमिलाप गर्न चाहेको सार्वजनिक रूपमै बताएका थिए।
पछिल्लो समय बुबाछोराको सम्बन्धमा केही सुधार आएको स्पष्ट संकेतहरू छन्।
गत महिना ह्यारी, मेगन र बच्चाहरूले ग्लोस्टरशायरस्थित हाइग्रोभमा राजा चार्ल्स र रानी कमिला (कान्छी आमा) लाई भेटेका थिए। चार्ल्सले आफ्ना नातिनातिनालाई सन् २०२२ पछि पहिलो पटक भेटेको अवसर थियो त्यो।
बुबासँगको ह्यारी र उनको परिवारको चिसो केही हटेको छ।
बेलायतका राजकुमार रहेका दाइ विलियमसँगको चिसो भने बाँकी नै छ। उनीहरूबीचको दुरी पनि अझै धेरै छ।
ह्यारीले आफ्नो किताब स्पेयमा विलियमले आफूमाथि हातपात गरेको समेत लेखेका थिए। त्यसपछिका सार्वजनिक आरोप र अन्तर्वार्ताले दाजुभाइको सम्बन्धमा गहिरो खाडल बनाएको छ।
र, त्यो सम्बन्ध सुधार हुन बाँकी नै छ भन्ने प्रशस्त संकेतहरू छन्।
तेस्रो कारण— ह्यारीको बेलायतसँगको माया।
बेलायतबाट टाढा भए पनि आफ्नो देशलाई माया गर्न कहिल्यै नछाडेको ह्यारीले बताउँदै आएका छन्।
बेलायत फर्किने भएपछि उनीहरूले नयाँ योजनाहरू बनाएका छन्। मेगनले बेलायतबाटै आफ्नो 'एज एभर' व्यवसाय चलाउने योजना बनाएकी छन्। ह्यारीले बेलायतमा रहेका आफ्ना परोपकारी संस्थामा बढी समय दिनेछन्।
उनीहरू बेलायतमा कहाँ बस्छन् यकिन छैन। अहिलेसम्म ठेगाना सार्वजनिक भएको छैन। उनीहरू लन्डनबाहिर निजी, गैरराजकीय निवासमा बस्नेछन् भन्नेसम्म थाहा छ।
तर क्यालिफोर्नियाको मोन्टेसिटोस्थित आफ्नो घर पनि उनीहरूले बेचेका छैनन्। त्यो घर कायमै राख्नेछन्।
के ह्यारी बेलायत फर्किएपछि फेरि राजपरिवारको पैसामा बाँच्ने छन् भन्ने पनि प्रश्न उठेको छ।
त्यसो होइन। उनी कामकाजी राजपरिवार सदस्य होइनन्। त्यसैले राजकीय जिम्मेवारी पूरा गर्ने सदस्यले जस्तो सार्वजनिक रकम पाउँदैनन्।
आमा राजकुमारी डायनाबाट भने उनले ठूलो सम्पत्ति पहिल्यै पाइसकेका छन्। द गार्डियनका अनुसार ह्यारी ३० वर्ष पुग्दा डायनाले छाडेको ट्रस्टबाट उनको हिस्साको रकम करिब १ करोड ७ लाख पाउन्ड पुगेको अनुमान थियो।
राजा चार्ल्सबाट भविष्यमा उनले कति पाउनेछन् भन्नेबारे विश्वसनीय सार्वजनिक उत्तर छैन।
तर बेलायतको राजपरिवार अति धनीमध्ये एक हो। पुर्ख्यौली सम्पत्ति छँदैछ। यसले लगानी र व्यवसायबाट पनि ठूलो धनराशि कमाउँछ। राजा चार्ल्ससँग निजी सम्पत्ति र लगानी छ। तर त्यसबाट ह्यारीले कति पाउने छन् वा पाउने छैनन् भन्ने अहिले अनुमान मात्र हुन सक्छ।
बेलायत फर्किएपछि ह्यारी–मेगनको परिवारले फेरि कतिपय चुनौतीको सामना भने गर्नुपर्नेछ।
पहिलो चुनौती त प्रेस नै हो।
जुन प्रेसबाट बच्न उनीहरू बेलायतबाट निस्किएका थिए, अब फेरि त्यही प्रेसको सामना उनीहरू गर्नुपर्नेछ।
बेलायतको ट्याब्लोइड प्रेस उनीहरूप्रति उदार वा सहानुभूतिशील हुनेमा शंका छ। पहिले नै उनीहरूप्रति त्यति आक्रामक थियो त्यो प्रेस। अहिले त ह्यारी दम्पतीले आफूमाथि आरोप लगाएको तुष पनि छ उनीहरूसँग।
उनीहरू फर्किएपछि बच्चाहरूको गोपनीयताको पेचिलो विषय उनीहरू सामु आउनेछ। अमेरिका बस्दा आर्ची र लिलिबेट धेरै हदसम्म सार्वजनिक दृश्यबाट टाढा रहे।
बेलायतमा उनीहरू कहाँ बस्छन्, राजपरिवारसँग कति नजिक हुन्छन् र उनीहरूको दैनिकी कस्तो हुन्छ भन्ने विषयमा सञ्चारमाध्यमको चासो स्वतः बढ्नेछ।
ह्यारी र मेगनले खोजेको पारिवारिक शान्ति त्यहाँ कति सम्भव हुन्छ, त्यो पनि यो नयाँ अध्यायको परीक्षा हुनेछ।
दोस्रो चुनौती हो सुरक्षा।
राजकीय जिम्मेवारी छाडेपछि ह्यारीले पहिलेझैं स्वतः सरकारी प्रहरी सुरक्षा पाउँदैनन्।
त्यसविरूद्ध उनले लामो कानुनी लडाइँ लडेका थिए। र, सन् २०२५ मा हारे। परिवार बेलायतमा बस्दा सुरक्षा कस्तो हुनेछ भन्ने अझै सार्वजनिक भएको छैन।
तेस्रो चुनौती हो परिवारको विश्वास।
चार्ल्स र ह्यारीबीच सुधारिएको सम्बन्धमा बिरामी बाबु र दुःख पाएका छोराको एकअर्काप्रतिको माया र क्षमाशीलताले काम गरेको हुन सक्छ। क्यान्सरले पीडित चार्ल्सले आफ्नो जीवनको उत्तरार्द्धमा कान्छो छोरा, बुहारी र नातिनातिना आफ्नो नजिकै बसून् वा कम्तीमा आफ्नै देशमा बसून् भन्ने चाहेको हुन सक्छ।
तर विलियम ह्यारीका दाइ हुन्, बा होइनन्।
दाजुभाइबीचको आरोप र प्रत्यारोपको घाउ यसै पनि लामो समयसम्म रहन्छ। त्यसैले ह्यारीको चुनौती बेलायत फर्किनु होइन, राजपरिवारको विश्वास फर्काउनु हो।
चौथो चुनौती— कानुनी र आर्थिक।
ह्यारीले बेलायती प्रेसविरूद्ध वर्षौं लडेका छन्। केही मुद्दामा जितेका पनि छन्। तर डेली मेलको प्रकाशकविरूद्धको पछिल्लो गोपनीयता मुद्दा उनीसहित सात जनाले हारेका छन्।
अगस्ट २१ मा अदालतले उनीहरूलाई प्रकाशकको कानुनी खर्चबापत प्रारम्भिक ९५ लाख ४० हजार पाउन्ड सामूहिक रूपमा तिर्न आदेश दिएको छ।
यो रकम ह्यारी एक्लैले तिर्नुपर्ने होइन। तर पनि मुद्दा हारेको चोट र आफ्नो हिस्साको खर्च ह्यारीले बेहोर्नुपर्नेछ।
बेलायत छाडेर ६ वर्षअघि अमेरिका जाँदा ह्यारी र मेगनले एउटा प्रयोग गरेका थिए— राजपरिवारको विश्वव्यापी परिचय साथमा राख्ने तर राजपरिवारको दायित्व र नियन्त्रणबाट बाहिरिने।
त्यो प्रयोगले उनीहरूलाई स्वतन्त्रता दियो। केही पैसा दियो। आफ्नो कथा आफै भन्ने शक्ति दियो। तर सायद उनीहरूले कल्पना गरेको निरन्तर हलिउड सुपरस्टार जीवन दिएन।
अब उनीहरू अर्को बाटो रोजेका छन्। यसलाई अर्को प्रयोग सुरू गरेका छन् भन्न पनि मिल्छ— बेलायत फर्किने तर राजपरिवारमा नफर्किने। राजकीय जिम्मेवारी नलिने। तर राजासँग सम्बन्ध जोड्ने। बेलायतलाई फेरि आफ्नो घर बनाउने। तर अमेरिका नछाड्ने।
६ वर्षअघि उनीहरूसामु प्रश्न थियो— बेलायत छाडेर अमेरिकामा कसरी जम्ने?
आज त्यो प्रश्न उल्टिएको छ— अब बेलायत फर्केर कसरी टिक्ने?
***
(यो सामग्री तयार गर्ने क्रममा सूचना खोज्न, तथ्य जाँच्न र प्रारम्भिक मस्यौदा बनाउन एआईको सहयोग लिइएको छ। अन्तिम लेखन, तथ्यजाँच र सम्पादन सेतोपाटीको सम्पादकीय टिमले गरेको हो—सम्पादक)
